grudzień 2017
NPWtŚrCzPtS
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31
Panel administracyjny
Logowanie

Login:
Hasło:
Odwiedziny
Ogółem: 128686
Dzisiaj: 33
On-line: 5


PORADY

Prawidłowe i zdrowe żywienie dzieci w wieku przedszkolnym

Nie sposób polemizować z twierdzeniem mówiącym o tym, że jednym z podstawowych czynników warunkujących prawidłowy rozwój fizyczny, umysłowy i społeczny małych dzieci jest właściwy sposób odżywiania się. I tu zapewne zadają sobie Państwo pytanie Co to znaczy właściwe odżywianie? Otóż pod tym określeniem należy rozumieć dostarczenie dziecku energii i składników odżywczych w ilości pokrywającej jego zapotrzebowanie. Dokładniej rzecz ujmując wartość energetyczna całodziennej diety dziecka w wieku 3-6 lat powinna wynosić ok. 1400-1600 kcal. Co więcej w takiej dziennej puli energetycznej diety dziecka białko powinno dostarczać ok.12% energii, tłuszcz ok. 30-35%, węglowodany zaś 53-58%. Należy także pamiętać, że równie istotne jak właściwe oszacowanie kaloryczności posiłku jest także jego urozmaicenie, umiejętny dobór produktów w diecie dziecka, odpowiednia ilość posiłków spożywanych przez dziecko w trakcie dnia, ich regularność, wielkość porcji, które każdorazowo oferujemy dziecku oraz estetyka podawanych posiłków. Aby zachęcić maluchy do zdrowego jedzenia należy pamiętać, iż dzieci „jedzą oczami” dlatego kanapki dla nich powinny być kolorowe: może zamiast wędlin podajmy dzieciom warzywne, mięsne i jajeczne pasty, a desery urozmaicajmy owocami.  W żywieniu dzieci ważne jest także to aby nie podjadały między posiłkami - warto zadbać o to aby dziecko jadło mniejsze porcje ale częściej, dzięki czemu zjedzone przez nie potrawy lepiej się trawią, a krótsze przerwy między posiłkami  stale zapewniają dopływ potrzebnych przez całą dobę kalorii. Ważne jest także to, aby dzieci w wieku przedszkolnym zjadały ostatni posiłek dwie godziny przed snem, tj. między godziną 18:00 a 19:00. Rodzice często zastanawiają się co powinno jeść ich dziecko, a czego nie. Zasadniczo, jeśli nie występują żadne zdrowotne przeciwwskazania, przedszkolak powinien jeść wszystko, z wyjątkiem potraw ciężkostrawnych, z dużą zawartością tłuszczów zwierzęcych, produktów smażonych na głębokim tłuszczu, ciast francuskich oraz fast-foodów. Ponieważ niniejszy artykuł dotyczy żywienia dzieci w wieku 3-6 lat, które coraz częściej objęte są opieką instytucjonalną w pierwszej połowie dnia, a co za tym idzie przynajmniej dwa główne posiłki spożywają w placówce przedszkolnej, warto w tym miejscu zaznaczyć, iż zdecydowanie korzystniejsze warunki dla dzieci w zakresie żywienia zapewniają placówki posiadające własne zaplecze gastronomiczne, niż te obsługiwane przez firmy cateringowe. Posiłki przygotowywane są wówczas bezpośrednio przez podaniem ich dzieciom, są zdrowe i zrobione ze świeżych produktów. Posiadanie przez placówkę przedszkolną własnej kuchni pozwala dbać o jakość i bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach jej powstawania: od wyboru zaufanych i certyfikowanych dostawców, przez odpowiedni transport, aż do przygotowania posiłku zgodnie z zasadami higieny. W ten sposób posiłki, które trafiają do talerzyków przedszkolaków są z całą pewnością smaczne i bezpieczne dla ich zdrowia.  Jak już wspomniano, dziecko powinno jeść niemal wszystko, aby jego codzienna dieta była urozmaicona i dostarczała mu wszystkich koniecznych dla organizmu substancji. Planując jadłospis, należy uwzględnić produkty ze wszystkich podstawowych grup produktów tj. produkty zbożowe, warzywa i owoce, mleko i produkty mleczne, mięso, jaja, ryby, nasiona roślin strączkowych, tłuszcze. Dlaczego zróżnicowana dieta jest tak ważna? Łączenie w codziennej diecie dziecka różnorodnych produktów jest koniecznością z tego powodu, iż każdy z nich spełnia w organizmie malucha inne funkcje. Codzienna dieta przedszkolaków powinna zawierać urozmaicony i szeroki asortyment produktów zbożowych. Należy pamiętać, że produkty zbożowe dzielimy głównie ze względu na ich stopień przetworzenia na pełnoziarniste (nisko przetworzone np. otręby, ryż brązowy, makaron graham) i niepełnoziarniste (wysokoprzetworzone- mąki pszenne, białe pieczywo, ryż biały płatki kukurydziane). Umiejętność różnicowania produktów z obu grup jest istotna o tyle, że produkty nieprzetworzone zawierają zdecydowanie więcej witamin, składników mineralnych oraz błonnika. W dziennej diecie dziecka to produkty pełnoziarniste powinny stanowić podstawę przynajmniej 3 posiłków, zaś pozostałe dwa mogą zawierać produkty wysoko przetworzone. Wielu rodziców czy opiekunów często podaje dzieciom płatki śniadaniowe. Jest to dobra praktyka pod warunkiem, że są to produkty o odpowiedniej jakości - zdecydowanie lepiej podawać dziecku płatki owsiane czy jęczmienne gotowane na mleku, z dodatkiem suszonych owoców czy miodu, niż zastępować je płatkami kukurydzianymi. Warto w tym miejscu także wspomnieć, iż biszkopty czy chrupki kukurydziane, z uwagi na niską wartość odżywczą, nie powinny stać się istotny składnikiem codziennej diety dziecka nie oznacza to oczywiście że spożywanie tego rodzaju produktów jest szkodliwe i powinno być zakazane, ale warto je choć częściowo ograniczyć. Ponieważ pierwszą połowę dnia dziecko spędza w przedszkolu, dlatego przynajmniej jeden posiłek powinien zawierać produkty zbożowe pełnoziarniste. Warto pamiętać, że produkty z tej grupy są głównym i najlepszym źródłem energii dla rozwijającego się organizmu dziecka.Nikogo nie trzeba przekonywać, że mleko i przetwory mleczne są niezbędne w codziennej diecie dziecka. Produkty z tej grupy zwierają wiele cennych składników odżywczych, z których najważniejszą rolę odgrywa wapń - zapewniający prawidłowy rozwój układu kostnego (podstawowy budulec kości i zębów) oraz właściwy przebieg wielu procesów metabolicznych  zachodzących w organizmie. Mało kto, zdaje sobie sprawę, z tego iż budowa szczytowej masy kostnej trwa do ok. 30 roku życia, dlatego też niedobór wapnia u dzieci i młodzieży jest bardzo niebezpieczny, gdyż może prowadzić do powstania kości osłabionej strukturze, które będą podatne na złamania i urazy. Dodatkowo spożywanie produktów z tej grupy przez dzieci w wieku przedszkolnym ma istotne znaczenie także dla prawidłowej pracy układu nerwowego oraz sercowo-naczyniowego. Część dietetyków zaleca aby dzieciom w wieku 3-6 lat podawać mleko o obniżonej zawartości tłuszczu (np. 2%) - ponieważ zawiera mniej kwasów tłuszczowych nasyconych, a prawie taką samą ilość witamin i składników mineralnych, co mleko pełnotłuste. Ważne jest także to, aby dzieciom w tym wieku ograniczyć spożycie serów topionych czy pleśniowych (podpuszczkowych), gdyż oprócz wysokiej zawartości tłuszczu zawierają znaczne ilości soli, której nadmiar jest szkodliwy dla zdrowia. Natomiast sery twarogowe i mleczne napoje mogą być spożywane przez dzieci codziennie. W codziennym jadłospisie przedszkola także powinny znaleźć się produkty z tej grupy w znacznych ilościach. Kolejną grupę produktów, o której należy wspomnieć w kontekście zdrowej diety dziecka w wieku przedszkolnym, stanowią mięso, ryby, jaja i nasiona roślin strączkowych. Dzieci w wieku 3 lat powinny spożywać w ciągu dnia jedną porcję tego rodzaju produktów, zaś dzieci w wieku 4-6 lat takich porcji powinny spożywać już 2. Jedna porcja to ok. 60 g mięsa/ drobiu/ ryby/ pół szklanki gotowanych nasion roślin strączkowych lub jedno jajko. Ważne jest, aby dzieci spożywały dobrej jakości mięso chude, najlepiej drobiowe (np. indyk), ale także wieprzowinę (np. chudy schab, polędwicę) oraz wołowinę (np. rostbef, polędwicę). Zdecydowanie zalecane jest jak najczęstsze zastępowanie wędlin tłustych tj. mielonka czy szynka konserwowa, wędlinami chudymi - najlepiej zrobioną domowym sposobem drobiową szynką lub polędwicą. Co więcej wędliny podrobowe tj. pasztetowa, pasztet czy parówki także nie powinny być dzieciom serwowane zbyt często. W naszej polskiej kulturze kulinarnej występuje wiele potraw smażonych, jednak także one powinny być jak najczęściej zastępowane potrawami duszonymi i pieczonymi bez dodatku tłuszczu (lub z niewielką jego ilością).
Współcześnie coraz więcej mówi się o zdrowym odżywianiu, oczywiście nie tylko w kontekście dzieci. Jedną z podstawowych zasad zdrowego żywienia jest wprowadzanie owoców i warzyw do każdego posiłku. Stanowią one główne źródło witamin (C, prowitaminy A), składników mineralnych: folianów, potasu, magnezu, wapnia, błonnika i naturalnych przeciwutleniaczy. W celu maksymalnego wykorzystania składników odżywczych zawartych w owocach i warzywach, dzieci powinny spożywać je wielokrotnie w ciągu dnia. Oczywiście najlepiej podawać je na surowo lub minimalnie przetworzone, ponieważ wtedy gwarantują najwyższą wartość odżywczą. Dzieci w wieku 3-6 lat powinny spożywać te produkty zarówno surowe jak i gotowane, choć w przypadku tej drugiej formy wskazany jest możliwie jak najkrótszy czas obróbki termicznej. Z uwagi na polski klimat warzywa i owoce są produktami sezonowymi, dlatego w okresach gdy nie możemy podać dzieciom zupełnie świeżych produktów powinniśmy sięgać po wysokiej jakości mrożonki tj. mrożona marchewka, fasolka szparagowa, kalafior, mrożone truskawki, śliwki, jagody, mieszanki do zup. Często rodzice zadają pytanie jak skłonić dziecko do codziennego jedzenia owoców i warzyw?  Zapewne pomoże w tym zasada „kolorowego talerza”- czyli dbałość o ciekawy i apetyczny wygląd potraw oraz uwzględnianie tego, co dzieci lubią i chętnie jedzą - dołączanie do ich ulubionych przysmaków niewielkich ilości „zdrowych i kolorowych produktów”.  Co więcej w przypadku „niejadków” nie zniechęcać się pierwszymi niepowodzeniami i próbować podawać warzywa i owoce ponownie w innej formie. A w przypadku dzieci uczęszczających do placówek przedszkolnych można wykorzystać mechanizm naśladownictwa - w grupie rówieśniczej dzieci chętniej przekonują się do wcześniej „niejadalnych” produktów”. Warto także zachęcać dzieci do samodzielnego przygotowywania potraw z owocami i warzywami- w domu z pomocą rodziców mogą przygotować kolorowe kanapki zaś w przedszkolu wspólnie z paniami i kolegami mogą przyrządzić sałatkę wiosenną lub owocową. Działania takie poza „oswajaniem” dzieci z produktami z tej grupy dają im wiele radości. Tłuszcze stanowią ostatnią wyróżnioną w tym artykule grupę produktów. Tłuszcz pokarmowy jest źródłem energii dla rozwijającego się organizmu dziecka, tworzy warstwę izolacyjną w tkance podskórnej, która zabezpiecza organizm przed utrata ciepła oraz pomaga we wchłanianiu rozpuszczalnych w tłuszczach witamin tj. A, D, E, K- których niedobór może powodować zaburzenia wzrostu i rozwoju. Jednakże nadmiar tłuszczu w codziennej diecie może prowadzić do nadwagi i otyłości, a ich konsekwencją jest występowanie wielu chorób i zaburzeń stanu zdrowia. W żywieniu dzieci polecane jest masło i oleje roślinne lub oliwa z oliwek. Zaś sporadycznie do diety dziecka można wprowadzać margaryny miękkie i mieszanki masła i margaryny. Mówiąc o tej grupie produktów należy pamiętać, iż dzieci w wieku przedszkolnym powinny w spożywać zarówno tłuszcze pochodzenia roślinnego jak i zwierzęcego. Dla właściwego rozwoju przedszkolaki powinny także spożywać 1-2 razy w tygodniu tłuste ryby morskie, które są niezastąpionym źródłem kwasów omega-3. Wśród gatunków zalecanych ryb znajdują się m.in. łosoś, szprotka, makrela, sardynka, śledź. Nie należy także eliminować z diety dziecka takich ryb jak dorsz czy miruna. Natomiast wśród gatunków nie zalecanych do spożycia dla dzieci są: panga, tilapia, ryba maślana oraz sum, które są źródłem złego cholesterolu. Warto pamiętać także o bardzo korzystnym wpływie orzechów na prawidłowy rozwój układu nerwowego, mogą one być doskonałą przekąską dla dzieci i alternatywą dla słodkich wyrobów. Zapewne większość przedstawionych w powyższej części artykułu informacji jest Państwu znana, ale sama wiedza na ten temat jeszcze nie wystarczy aby Wasze dzieci odżywiały się zdrowo i czuły się zdrowe, trzeba tę wiedzę teoretyczną zastosować w codziennej diecie dziecka. Zachęcam do aktywnego wdrażania tych z założeń z tego względu, iż pomimo powszechnej wiedzy, ze słodycze nie są zalecane z żywieniowego punktu widzenia, to niestety dane wskazują, iż znaczna część dzieci spożywa tego rodzaju produkty codziennie lub prawie codziennie. Kończąc rozważania dotyczące zdrowego żywienia chciałabym jeszcze pokrótce przedstawić najczęstsze błędy popełniane w żywieniu dzieci w wieku przedszkolnym. Pierwszym z podstawowych błędów jest monotonna dieta - podawanie dziecku tych samych potraw zbyt często, nawet jeśli dziecko bardzo daną potrawę lubi, może powodować znudzenie i brak apetytu. Różnorodność przygotowywanych posiłków z całą pewnością wpływa na poprawę apetytu i większą tolerancję produktów ”niejadalnych”. Jako drugi poważny błąd w żywieniu dzieci należy wskazać wspomniany już nadmiar cukru i słodyczy. Wiele dzieci spożywa je codziennie. Jednakże bardzo często rodzice czy opiekunowie pozwalają dzieciom na podjadanie słodyczy bezpośrednio przed posiłkiem (np. w drodze z przedszkola do domu). Zjedzone przez dziecko słodkości powodują uczucie sytości i niechęć do spożywania głównego posiłku. Co prowadzi do tego, że dziecko nie otrzymuje odpowiedniej ilości wartościowych składników odżywczych z pożywienia a jedynie puste kalorie. Mówiąc o tym nie zachęcam Państwa do całkowitego wyeliminowania produktów zawierających cukier, ale raczej do racjonalnego ich dawkowania w przypadku dzieci. Kolejnym błędem, o którym nie sposób nie wspomnieć jest nadmierne spożycie soli. Współczesne badania pokazują, iż spożycie soli przez dzieci jest dwukrotnie wyższe niż zalecana dla nich ilość. Wysokie spożycie soli w dzieciństwie przyczynia się często do rozwoju nadciśnienia i może być przyczyną wielu chorób w życiu dorosłym. Jej nadmiar może wpływać na zaburzenia w układzie kostnym spowodowane zwiększoną demineralizacją kości, ponieważ sól powoduje zwiększenie wydalania wapnia z organizmu.  Wspominanym już wcześniej błędem jest niskie spożycie mleka i produktów mlecznych.  Niewielu rodziców zdaje sobie sprawę z tego, iż traktowanie jedzenia w kategoriach nagrody i kary także uznawane jest za błąd żywieniowy. Chociaż błąd ten zdecydowanie częściej dotyczy starszego pokolenia. Najnowsze zalecenia dotyczące żywienia oraz kształtowania prawidłowych nawyków żywieniowych mówią o tym, iż to „rodzice i opiekunowie decydują o tym co dziecko je, natomiast dziecko samo decyduje o ty, czy i ile zje”.
Mając na uwadze powyższe informacje w naszym przedszkolu staramy się wdrażać zasadę „6U”:
1. UROZMAICENIE (w doborze produktów),
2. UMIAR,
3. UNKANIE (nadmiaru cukru i soli),
4. UREGULOWANIE (czasu i liczby posiłków),
5. UPRAWIANIE SPORTU,
Bibliografia:
Charzewska Jadwiga, Jadłospisy dla dzieci w wieku przedszkolnym (śniadania, obiady, podwieczorki)opracowane zgodnie z zasadami prawidłowego żywienia, Warszawa 2011r.
Rowicka Grażyna, Weker Halina, Więch Małgorzata, Żywienie dzieci w wieku przedszkolnym, www.pedriatria.mp.pl
Wolnicka Katarzyna, Taraszewska Anna, Zasady prawidłowego żywienia dzieci przedszkolnych, www.izz.waw.pl



powrót





Optymalizacja dla Mozilla Firefox 2.0 - 1024 x 768                 Projekt: _DM_